۱9 اکتبر ۲۰۲۶ – یافته‌های اولیه یک مطالعه فرانسوی بر روی نزدیک به ۹۰هزار بزرگسال، مصرف بالای یک قند مشتق شده از گوشت به نام «ان-گلیکولیل‌نورآمینییک اسید» (Neu5Gc) را با خطر بیشتر ابتلا به دیابت نوع ۲ (T2D) مرتبط دانست. شرکت‌کنندگانی که بالاترین میزان مصرف این قند را داشتند نسبت به افرادی با کمترین میزان مصرف، با ۶۳ درصد خطر بالاتر ابتلا به دیابت نوع 2 مواجه بودند؛ هرچند این مطالعه‌ی مشاهده‌ای نمی‌تواند ثابت کند که این قند مستقیماً عامل ایجاد بیماری است.
این یافته‌ها در نشست سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD) ارائه شد. پژوهشگران در حال بررسی این موضوع هستند که آیا پاسخ ایمنی به Neu5Gc می‌تواند توضیح دهد که چرا مصرف گوشت قرمز با دیابت مرتبط است یا خیر.
دکتر لئوپولد فزو، نویسنده اصلی مطالعه از دانشگاه سوربن پاریس نورد در بوبی‌نی، فرانسه، اظهار داشت: «یافته‌های ما از التهاب مزمن به عنوان یک مکانیسم اختصاصی که مصرف گوشت قرمز را به دیابت نوع ۲ پیوند می‌دهد، حمایت می‌کند؛ این مکانیسم تا حدودی فراتر از میزان گوشت قرمز مصرفی فرد و تا حدودی مستقل از چربی بدن عمل می‌کند.»
چرا بدن این قند را ماده‌ای بیگانه تشخیص می‌دهد؟
اکثر پستانداران به‌طور طبیعی Neu5Gcتولید می‌کنند، اما یک جهش باستانی در ژن CMAHباعث شده است که انسان‌ها قادر به تولید آن نباشند. با این حال، ما با آن در غذاها، به‌ویژه گوشت گاو و گوسفند و به میزان کمتر در محصولات لبنی مواجه می‌شویم.
پس از مصرف، Neu5Gcمی‌تواند وارد بافت‌های انسانی شود. حضور آن وضعیتی غیرمعمول ایجاد می‌کند: یک مولکول بیگانه در سلول‌های خودِ بدن ادغام می‌شود. دانشمندان این پدیده را یک «اتو-آنتی‌ژن خارجی» یا xeno-autoantigen توصیف می‌کنند که سیستم ایمنی بدن علیه آن آنتی‌بادی تولید می‌کند.
فعالیت ایمنی مداوم ناشی از این فرآیند (xenosialitis یا گزونو-سیالیت)، پیش از این با بیماری‌های قلبی-عروقی و سرطان مرتبط دانسته شده بود. پژوهشگران می‌خواستند بررسی کنند که آیا فرآیند مشابهی می‌تواند در بروز دیابت نیز نقش داشته باشد یا خیر؛ سوالی که پیش از این در یک مطالعه آینده‌نگر بزرگ بررسی نشده بود.
پیگیری رژیم غذایی و دیابت در طول زمان
این تحلیل بر روی ۸۹,۹۵۳ شرکت‌کننده در مطالعه NutriNet-Santéانجام شد؛ یک مطالعه طولانی‌مدت فرانسوی در زمینه رژیم غذایی، سبک زندگی و سلامت. میانگین سنی شرکت‌کنندگان ۴۲ سال بود، ۷۹ درصد آن‌ها زن بودند و هیچ‌کدام در زمان شروع مطالعه به دیابت یا سرطان مبتلا نبودند. در طول دوره پیگیری با میانه‌ی ۷.۲ سال، ۹۶۶ نفر به دیابت نوع ۲ مبتلا شدند.
شرکت‌کنندگان سه گزارش ۲۴ ساعته از رژیم غذایی خود ارائه دادند. پژوهشگران از یک پایگاه داده معتبر شامل غلظت‌های اندازه‌گیری شده‌ی Neu5Gcدر مواد غذایی استفاده کردند تا تخمین بزنند هر فرد چه مقدار از این قند را مصرف کرده و آیا منبع آن گوشت بوده است یا لبنیات.
تجزیه و تحلیل گوشت شامل گوشت گاو، گوسفند، خوک، خرگوش، بز و گوشت شکار بود. محصولات گوشتی فرآوری‌شده (مانند بیکن، سوسیس و گوشت‌های دودی) به عنوان یک گروه غذایی مجزا ثبت شدند و محصولات لبنی نیز به‌طور جداگانه تحلیل شدند.
مردان و زنان هر کدام به پنج گروه با حجم مساوی بر اساس میزان مصرف Neu5Gcمشتق از گوشت، تقسیم شدند. سپس پژوهشگران خطر ابتلا به دیابت را در میان این گروه‌ها مقایسه کردند و گروه با کمترین میزان مصرف را به عنوان مرجع قرار دادند.
مصرف بالاتر با خطر بیشتر مرتبط بود
گروهی با بالاترین میزان مصرف، ۶۳ درصد خطر بیشتر ابتلا به دیابت را داشتند، در حالی که گروه دوم با ۴۱ درصد افزایش خطر مواجه بودند (ترکیب مردان و زنان). لازم به ذکر است که این‌ها افزایش‌های نسبی در مقایسه با گروهی است که کمترین مصرف را داشتند، نه درصد کل شرکت‌کنندگانی که به دیابت مبتلا شده‌اند.
این ارتباط پس از در نظر گرفتن عواملی چون سن، جنسیت، فعالیت بدنی، کیفیت رژیم غذایی، مصرف سیگار و شرایط سلامتی زمینه‌ای، همچنان پابرجا بود. این رابطه هم در مردان و هم در زنان مشاهده شد، بدون اینکه تفاوت آماری معناداری بین آن‌ها وجود داشته باشد و صرف‌نظر از میزان کل کالری دریافتی، این نتیجه ثابت بود.
گروه‌ها همچنین در میزان مصرف گوشت تفاوت فاحشی داشتند. در گروه با بالاترین میزان مصرف، مردان به‌طور میانگین روزانه ۹۷ گرم و زنان ۷۳ گرم گوشت قرمز مصرف می‌کردند. با احتساب گوشت‌های فرآوری‌شده، این مقادیر به ترتیب به ۱۳۶ گرم و ۹۶ گرم رسید. در گروه با کمترین میزان مصرف، مجموع این مقادیر برای مردان تنها ۲۱ گرم و برای زنان ۹ گرم بود.
خطر ابتلا به‌ویژه در سطوح بالای مصرف Neu5Gcبه‌شدت افزایش یافت. پژوهشگران پیشنهاد کردند که این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده رسیدن به یک «آستانه» باشد که در آن تجمع این قند در بافت‌ها، پاسخ ایمنی قوی‌تری را تحریک می‌کند، اما این مطالعه نتوانست چنین آستانه‌ای را شناسایی یا اثبات کند.
تفکیک قند از گوشت
دکتر فزو اظهار داشت: «اگرچه دقیقاً نمی‌دانیم چه سطحی از Neu5Gcباعث تحریک پاسخ ایمنی می‌شود، اما داده‌های ما نشان می‌دهد که مصرف بالاتر Neu5Gcمشتق شده از گوشت با خطر رو به رشد ابتلا به دیابت نوع ۲ (T2D) همراه است.»
با در نظر گرفتن شاخص توده بدنی (BMI)، این ارتباط ضعیف‌تر شد اما همچنان از نظر آماری معنادار باقی ماند. پژوهشگران برآورد کردند که چاقی تقریباً ۱۳ درصد از این ارتباط را تبیین می‌کند و پیشنهاد دادند که التهابِ مؤثر بر سلول‌های تولیدکننده انسولین و بافت‌های حساس به انسولین، ممکن است مابقی این ارتباط را توضیح دهد. این مکانیسم‌ها هنوز نیازمند بررسی بیشتر هستند.
با این حال، زمانی که پژوهشگران میزان کل مصرف گوشت قرمز را نیز لحاظ کردند، این ارتباط ضعیف شد و دیگر از نظر آماری معنادار نبود. اگرچه نتایج همچنان به سمت خطر بالاتر اشاره داشت، اما این نتیجه تفکیک سهم احتمالی Neu5Gcاز سایر مواد موجود در گوشت را دشوار می‌کند.
قند Neu5Gcمشتق شده از لبنیات، هیچ ارتباطی با دیابت نشان نداد. پژوهشگران این موضوع را با غلظت‌های پایین‌تر در شیر گاو (در مقایسه با گوشت گاو و گوسفند) و همچنین حجم کمتر وعده‌های غذایی مصرفی، منطبق با یافته‌ها دانستند. در مجموع، بالاترین میزان مصرف Neu5Gcاز تمامی منابع غذایی، با ۳۷ درصد خطر بیشتر ابتلا به دیابت همراه بود که عمدتاً ناشی از مصرف گوشت بود.
گام‌های بعدی پژوهشگران
دکتر فزو، گفت: «در مجموع، این یافته‌ها نشان می‌دهند که ارتباط بین Neu5Gcو دیابت نوع ۲ ممکن است به منبع غذایی آن بستگی داشته باشد؛ به‌طوری که Neu5Gcمشتق شده از گوشت، ارتباط قوی‌تری با خطر دیابت نوع ۲ نسبت به کل Neu5Gcدریافتی از رژیم غذایی نشان می‌دهد. ممکن است بین منابع مختلف تفاوت‌هایی وجود داشته باشد یا سایر ترکیبات گوشت قرمز نیز در این امر نقش داشته باشند.»
وی افزود: «با توجه به رایج بودن گوشت قرمز در رژیم‌های غذایی غربی، ارتباط قوی میان Neu5Gcمشتق شده از گوشت و خطر دیابت نوع ۲، یافته مهمی است. تحقیقات آینده باید بررسی کنند که آیا کاهش مواجهه با Neu5Gc مشتق شده از گوشت – برای مثال از طریق ترجیح دادن پروتئین‌های مرغ یا گیاهی به جای گوشت گاو و گوسفند که بالاترین میزان Neu5Gcرا دارند – می‌تواند به پیشگیری از دیابت نوع ۲ کمک کند یا خیر. همچنین، انجام مطالعاتی که آنتی‌بادی‌های ضد Neu5Gc را مستقیماً در گروه‌های بزرگ انسانی اندازه‌گیری کنند، به بررسی مستقیم مکانیسم "گزونو-سیالیت" (xenosialitis) در انسان کمک خواهد کرد.»
این تیم قصد دارد Neu5Gc را در کنار سایر ترکیبات گوشت قرمز، از جمله آهن هِم (نوعی از آهن رژیمی)، بررسی کند. اندازه‌گیری آنتی‌بادی‌های علیه Neu5Gcنیز در مقایسه با تخمین‌های رژیم غذایی، آزمون مستقیم‌تری برای مکانیسم ایمنی پیشنهادی خواهد بود.
یافته‌های اولیه و پرسش‌های بی‌پاسخ
این نتایج هنوز تأیید نهایی نشده‌اند و ممکن است با نهایی شدن تحلیل‌ها، تخمین‌ها تغییر کنند. این مطالعه یک «ارتباط» را شناسایی کرده است اما نمی‌تواند تعیین کند که چه چیزی باعث افزایش خطر دیابت شده یا ثابت کند که کاهش مصرف Neu5Gcمانع از بیماری خواهد شد.
اگرچه پژوهشگران چندین عامل خطر اصلی را لحاظ کردند، اما تفاوت‌های اجتماعی و سبک زندگی که اندازه‌گیری نشده‌اند، همچنان می‌توانند بر یافته‌ها تأثیر گذاشته باشند. همچنین، گزارش‌های غذایی ممکن است بیانگر دقیق میزان مصرف واقعی نباشند و این تحلیل، تغییرات رژیم غذایی در طول دوره پیگیری را نیز ردیابی نکرده است.
منبع:
https://scitechdaily.com/a-hidden-sugar-in-red-meat-linked-to-a-63-higher-risk-of-diabetes/